ارکستر ملی ایران بدون رهبر ثابت ، مروری بر ورود و خروج ها

مدیران بنیاد رودکی با گذشت هشت ماه از خداحافظی فریدون شهبازیان از مدیریت هنری و رهبری دائم ارکستر ملی ایران، هنوز گزینه ثابتی را برای جایگزینی این هنرمند پیشکسوت معرفی نکرده اند.

ارکستر ملی ایران بدون رهبر ثابت ، مروری بر ورود و خروج ها

به گزارش خبرنگاران به نقل از مهر، مجموعه ارکستر ملی ایران یکی از دو ارکستر دولتی زیرمجموعه بنیاد فرهنگی هنری رودکی است که طی سال های گذشته در ابتدا با نام ارکستر موسیقی ملی ایران به رهبری دائم و مدیریت هنری فرهاد فخرالدینی و پس از کناره گیری وی در فروردین سال 95، با تغییر عنوان به ارکستر ملی ایران به رهبری دائم و مدیریت هنری فریدون شهبازیان به کار خود ادامه داد.

اما حضور شهبازیان در این مجموعه نیز 2 سال بیشتر به طول نینجامید و او نیز در اسفند ماه سال 97 از ارکستر جدا شد. فعالیت های این مجموعه پرفراز و نشیب موسیقی کشورمان که تحت نظارت اقتصادی کامل دولت، آثاری را پیش روی مخاطبان قرار داده است، در کنار فعالیت های ارکستر سمفونیک تهران به رهبری دائم و مدیریت هنری شهرداد روحانی همواره یکی از بحث انگیزترین و پرچالش ترین مباحثی بوده که در صدر اخبار حوزه موسیقی قرار داشته است.

  • اجرای جدید ارکستر ملی ایران

اما شرایط این روزهای یکی از این دو ارکستر دولتی تحت نظارت بنیاد فرهنگی هنری رودکی، به گونه ای است که با گذشت 9 ماه از خداحافظی فریدون شهبازیان به عنوان مدیر هنری و رهبر دائم که آن هم با اما و اگرهای فراوانی رو به رو بود، هنوز رهبر و مدیرهنری ثابتی به عنوان جایگزین شهبازیان انتخاب نشده و این مجموعه با حضور رهبران مهمان به کار ادامه می دهد؛ اتفاق قابل تاملی که هرچند ظاهرا در برنامه ریزی های مرتبط با حوزه برگزاری کنسرت ها و اجراهای زنده تاثیر چندانی نداشته، اما می تواند در درازمدت آسیب هایی را به فضای مدیریتی آن وارد کند.

به هر حال نگاه اجاقتصادی به تاریخ رسانه ای کناره گیری ها و استعفاهای مهم هنرمندان از ارکسترهای دولتی که در گزارش کوتاه پیش رو مرور می کنیم، نشان از وجود یک فضای پر فراز و نشیب دارد که می تواند در دوره جدید مدیریت بنیاد فرهنگی هنری رودکی با احتساب تجربه های، گذشته مورد توجه قرار گیرد.

  • ارکستر سمفونیک ملی ایران؛ ایده ای که ناکام ماند

وقتی علی رهبری از آهنگسازان و رهبران ارکستر کشورمان که سابقه بین المللی خوبی در عرصه رهبری ارکستر داشت در اسفند 1393 به عنوان مدیر هنری ارکستر سمفونیک تهران منصوب شد، شرایط مدیریت و نحوه فعالیت این مجموعه دولتی که تا قبل از آن کج دار و مریز به حیات خود ادامه می داد نیز وارد فاز تازه ای شد و او با تکیه بر سوابق آکادمیک و مدیریتی که در عرصه اداره مجموعه های موسیقایی داشت، شکل و شمایل تقریبا منظمی را در ارکستر سمفونیک تهران ایجاد کرد.

شرایطی که با وجود کیفیت مناسب و قابل قبول اجراها و رپرتوارهای انتخابی، ارکستر سمفونیک تهران را تبدیل به مجموعه شناسنامه داری کرد که علی رغم تمام اشکالات و انتقاداتی که توسط رسانه ها و هنرمندان به آن وارد بود، توانست مخاطبان را نیز همراه خود کند. اگرچه این نظم و انضباط دیری نپایید و جای خود را به حاشیه های متعدد داد به طوری که در اسفند ماه 1394 با استعفای علی رهبری از سمت مدیریت هنری این مجموعه تا زمان ورود شهرداد روحانی، وقفه ای در فعالیت ها رخ داد؛ وقفه ای که چندان مناسبت یک مجموعه دولتی قانونمند در حوزه موسیقی نبود.

اما یکی از ایده های علی رهبری در زمان مدیریت هنری ارکستر سمفونیک که آن هم با سروصدای زیادی همراه بود طرح موضوع ادغام ارکستر سمفونیک تهران با ارکستر موسیقی ملی ایران با عنوان جدید ارکستر سمفونیک ملی ایران در اردیبهشت سال 94 بود که با واکنش های مثبت و منفی زیادی نیز روبرو شد. ایده ای که در همان ابتدا تقریبا در حد و اندازه یک طرح باقی ماند و فضا به گونه ای هدایت شد که ارکستر سمفونیک تهران و ارکستر موسیقی ملی ایران همچنان جداگانه به فعالیت ادامه دادند.

علی رهبری روز 5 اردیبهشت ماه سال 94 بود که طی گفتگویی نسبت به دلایل خود برای طرح ادغام مطرح نمود: من اصرار کردم که کلمه تهران را از ارکستر سمفونیک بردارند، تا شهرستان ها فکر نکنند سهمی از ارکستر سمفونیک ندارند. این ملی بودن هم که به آن اضافه شده، ربطی به موسیقی ملی ندارد، بلکه به معنی ملیت ماست. البته حدود دو هفته ای می شود که ما درباره ارکستر ملی جلسه برگزار کرده ایم. عده ای می گفتند ساختار ارکستر سمفونیک مانند ارکستر ملی است و عده ای هم می گفتند که بین این دو تفاوت وجود دارد. در نهایت فهرستی برای من آوردند و گفتند این ها نوازندگان ارکستر ملی هستند. من پس از بررسی متوجه شدم بیشتر این بچه ها همان نوازندگان ارکستر سمفونیک اند و این ایده به سر من آمد که اصلاً چه لزومی دارد این دو ارکستر را از هم جدا کنیم [...] ما از این پس ارکستری خواهیم داشت با تعداد زیادتر، حقوق بیشتر و ساعت کاری متفاوت که با یک نظم کاری قابل توجه فعالیت می کند. من یک برنامه شش ماهه برای ارکستر سمفونیک منتشر کردم و حالا به این برنامه، چهار تا پنج کنسرت ملی هم اضافه می شود و مسوولیتش با من است که کیفیت این کنسرت ها عالی باشد. امروز هم با چند رهبر ارکستر جلسه داریم تا در این باره بیشتر مشورت کنیم.

  • ارکستر موسیقی ملی ایران؛ ورود دوباره استاد بزرگ

پس از کش و قوس ها فراوانی که از سال های 77 تا 88 در بدنه ارکستر موسیقی ملی ایران با حضور و سپس استعفای استاد فرهاد فخرالدینی شکل گرفت. این مجموعه دولتی از دسترس حاشیه ها دور نبوده است. ارکستر موسیقی ملی در تیرماه سال 1388 از سوی دفتر موسیقی وزارت ارشاد به بنیاد رودکی واگذار شد و فرهاد فخرالدینی پیرامون حواشی ارکستر ملی و ادامه همکاری خود با این ارکستر پس از بیان اینکه دیگر تمایلی به ادامه همکاری با ارکستر ملی و رهبری این مجموعه ندارد، از رهبری این ارکستر کناره گیری کرد.

حتی بین سال های 1389 تا 1391 نیز ارکستر به رهبری بردیا کیارس منحل شد و در خردادماه سال 1394 بود که با برگزاری یک کنسرت در حضور مدیران رده یک سیاسی و فرهنگی سکان هدایت این ارکسترتحت حمایت دولت مجددا به فرهاد فخرالدینی سپرده شده و این مجموعه که پرداختن به حاشیه های ریز و درشت آن طی این سال ها نیازمند گزارش رسانه ای جداگانه ای است؛ فعالیت خود را وارد فاز تازه ای کرد.

اگرچه پس از حضور فرهاد فخرالدینی در سمت مدیریت هنری و رهبری ثابت ارکسترملی و حضور توأمان علی رهبری در ارکستر سمفونیک تهران، حاشیه های این دو ارکستر دولتی را به دلیل بیان برخی از اظهار نظرها در نوسان قرار داده بود اما این مجموعه کوشید تا با بهره مندی از تجربیات ارزشمند فرهاد فخرالدینی کنسرت هایی را پیش روی مخاطب قرار دهد که توانسته بود رضایت نسبی مخاطبان دوستدار موسیقی ایرانی را فراهم کند.

  • خداحافظی فرهاد فخرالدینی با ارکستر موسیقی ملی در بهار 95

فرهاد فخرالدینی اما در روزهای آغازین سال 95 بود که از سمت خود به عنوان رهبر ارکستر موسیقی ملی ایران استعفا کرد. استعفا یا کناره گیری که با اظهارات کریم قربانی یکی از نوازندگان باسابقه ارکسترهای دولتی و غیردولتی موجب بیان گلایه هایی شد که پیش از آن نیز بارها و بارها توسط علی رهبری در ارکستر سمفونیک تهران و تعدادی دیگر از هنرمندان در رسانه های مختلف انعکاس یافت و به نوعی آغازگر فصل تازه ای از حاشیه ها بود که بخشی از آن ها عیان شد و بخشی دیگر با اعمال برخی سیاست ها از نظرها پنهان ماند.

کریم قربانی در یک گفتگوی رسانه ای پس از استعفای فخرالدینی که پذیرش آن تا تابستان 95 به طول انجامید اظهار کرد: آقای فخرالدینی در نوروز 95 اعلام نمودند که دیگر با ارکستر ملی ایران همکاری نمی کنند. اما بنیاد رودکی اصرار داشتند تا دوباره ایشان را برگردانند. آقای مرادخانی (معاون امور هنری وزیر ارشاد) هم نوروز به دیدار ایشان رفتند و وعده هایی دادند که مسائل ارکستر حل خواهد شد. ارکستر سال گذشته مسائل عدیده ای داشت که آقای فخرالدینی می خواست این مسائل رفع شود. مجددا سال جاری صحبت هایی شد و چندین جلسه هم گذاشتند بازهم قول های مساعدی به ایشان داده شد ولی خب متاسفانه اتفاق خاصی نیفتاد. چندی پیش هم آقای فحرالدینی به بنیاد اعلام نمودند که با توجه به شرایط موجود و با توجه یه این که مدت ها ارکستر ملی فعالیتی نداشته، تمایلی به همکاری ندارند و اعلام انصراف کردند. اینکه بنیاد چه تصمیمی دارد برای ارکستر ملی گرفته و می خواهد با چه کسی کار کند هنوز تعیین نیست و ما هم اطلاعی نداریم.

  • از ورود تا کناره گیری فریدون شهبازیان با کلیدواژه ارکستر ملی ایران

پس از استعفای گلایه آمیز استاد فخرالدینی از سمت رهبری دائم ارکستر موسیقی ملی ایران که از گزند حاشیه ها نیز به دور نماند، تقریبا در اوایل مهر ماه سال 1395 بود که فریدون شهبازیان از استادان و هنرمندان صاحب نام و شناخته شده موسیقی ایرانی به عنوان مدیرهنری و رهبر ثابت ارکستر از علی اکبر صفی پور مدیرعامل وقت بنیاد فرهنگی هنری رودکی حکم گرفت. حکمی که شهبازیان در آن تاکید داشت که به جای عنوان ارکستر موسیقی ملی ایران از کلید واژه جدیدی با عنوان ارکستر ملی ایران استفاده شود.

پس از انتخاب فریدون شهبازیان به عنوان مدیر هنری و رهبر دائم ارکستر ملی ایران کنسرت های این مجموعه نیز به صورت مستمر با حضور خوانندگان و رهبران مهمان در تهران، شهرستان و چند رویداد بین المللی نیز برگزار می شد. شرایطی که تا آغاز سال 98 نیز ادامه پیدا کرد و در نهایت منجر به این شد که این هنرمند پیشکسوت موسیقی کشورمان هم از سمت خود به دلایلی که تا امروز هم تعیین نیست، کناره گیری کند.

البته علی اکبر صفی پور مدیرعامل وقت بنیاد فرهنگی هنری رودکی طی گفتگویی که روز 29 اردیبهشت ماه سال جاری با خبرنگار مهر داشت درباره دلایل کناره گیری شهبازیان اعلام نمود: موضوع خداحافظی استاد شهبازیان از ارکستر ملی ایران به عنوان رهبر دائم اسفند ماه سال گذشته (1397) با در نظر دریافت قانون منع حضور بازنشستگان در مشاغل دائمی صورت پذیرفت. چرا که استاد شهبازیان از هنرمندان بازنشسته سازمان صدا و سیما هستند و به دلیل اینکه شغل رهبری ارکستر در بنیاد رودکی شغل دائم بوده و بخش حقوق و دستمزدهای این حوزه از بودجه های دولتی صرف می شود، بنابراین ما نمی توانستیم در خدمت ایشان به عنوان رهبر دائم باشیم. به همین جهت استاد شهبازیان از آغاز سال جاری به عنوان مشاور بخش موسیقی کنار ما هستند. حتی در برخی از کنسرت های شهرستان ارکستر ملی نیز به عنوان رهبر مهمان حضور پیدا کردند که برای ما باعث افتخار بود.

  • ارکستری که هنوز مدیر هنری و رهبر ثابت ندارد

اگر چه از آغاز سال 98 تا کنون و پس از کناره گیری فریدون شهبازیان و حضور مهدی افضلی به جای علی اکبر صفی پور در سمت مدیر عامل بنیاد فرهنگی هنری رودکی، ارکستر ملی ایران با حضور هنرمندانی چون نادر مشایخی، سهراب کاشف، نصیر حیدریان، نادر مرتضی پور به فعالیت خود ادامه داده و خللی هم در برنامه های معین شده به وجود نیامده است.

البته صفی پور در همین گفتگو بود که درباره نحوه انتخاب رهبر دائم ارکستر ملی ایران و ادامه فعالیت های این مجموعه تا زمان معرفی گزینه جدید توضیح داد: طبق برنامه ریزی هایی که از آغاز سال جدید صورت گرفت ما تا انتخاب گزینه جدید رهبری دائم ارکستر ملی، برای اجراهای ماهانه ارکستر یک رهبر مهمان در نظر گرفته ایم که تا امروز نیز این فرآیند اتفاق افتاده است. اما به هر صورت در تدارک هستیم تا هرچه زودتر نسبت به انتخاب رهبر جدید این مجموعه اقدامات لازم صورت گیرد.

به هر حال به نظر می آید شرایط حاکم بر یک ارکستر تحت حمایت دولت که دربرگیرنده پیشینه تاریخی و فرهنگی مهمی در جریان فعالیت های موسیقایی کشور است، نیاز به یک مدیریت منسجم دارد. شرایطی که قطعا با مسائل اقتصادی این ماه های کشور و کمبود بودجه، ضرورت فعالیت پررنگ تر ارکسترهای دولتی را وارد چالش های فراوانی کرده است که مدیریت هنری و مدیریت اجرایی در جهت رفع آن حرف اول را می زند.

منبع: همشهری آنلاین
انتشار: بروزرسانی: 21 دی 1398 شناسه مطلب: 657

به "ارکستر ملی ایران بدون رهبر ثابت ، مروری بر ورود و خروج ها" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "ارکستر ملی ایران بدون رهبر ثابت ، مروری بر ورود و خروج ها"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید